Vorige week stond er een open brief van de Baarnse Klimaatalliantie (BKA) in de Baarnsche Courant. Daarin werd gepleit voor meer aandacht voor de energietransitie. Waarom trekt de Klimaatalliantie aan de bel, waarom nu en waarom bij de gemeenteraad? Voorzitter Herman Jan Wijnants licht toe.

In het Akkoord van Parijs is afgesproken te werken aan een vermindering van de CO2-uitstoot. Doel is de CO2-uitstoot in 2030 49% lager te hebben dan die in 1990 was. Het is een internationaal akkoord en ook Nederland moet dus aan de slag. De regering heeft daarvoor de afgelopen tien jaar al meerdere maatregelen genomen. Dat is alleen niet genoeg om het doel te bereiken. Daarom is vorig jaar een landelijk Klimaatakkoord gesloten. We zullen heel anders met energie moeten omgaan. Dat begint met minder verbruiken. Door onze huizen en bedrijfspanden te isoleren. Door efficiëntere technieken te gebruiken, zoals LED-verlichting. Behalve minder verbruiken, moeten we onze energie duurzaam opwekken met onder meer zonnepanelen en windturbines. Dit alles heet de Energietransitie. Een aantal maatregelen hiervoor zullen landelijk genomen worden, maar ook gemeentes moeten actie ondernemen. En dat is de reden dat BKA vorige week in de pen klom en bij de politiek om aandacht vroeg.

Baarns Klimaatakkoord is basis

Herman Jan Wijnants legt uit waarom de Baarnse Klimaatalliantie de voornemens van het college niet genoeg vindt. ‘Even kort wat achtergrond. In 2017 werd het initiatief genomen om organisaties en individuen enthousiast te maken om Baarn tot een van de voorlopers in de Energietransitie te maken. Dat heeft geleid tot het Baarns Klimaatakkoord. Daarin staat dat we ons voornemen om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Het akkoord is ondertekend door alle politieke partijen, de gemeente, vele bedrijven en instellingen en diverse individuele inwoners. De stichting Baarnse Klimaatalliantie is opgericht om het akkoord levend te houden en te zorgen dat we ons gezamenlijke voornemen zo goed mogelijk gaan realiseren. Dat betekent ook dat de Baarnse Klimaatalliantie ondertekenaars er soms aan moet herinneren dat ze zich hebben gecommitteerd. In de Perspectiefnota van het College van Burgemeester en Wethouders lazen we dat er voor de komende vijf jaren voor een minimale inspanning op het gebied van de Energietransitie wordt gekozen. Daarom hebben we de politieke partijen in de gemeenteraad er met onze open brief aan herinnerd dat ook zij voor het Baarnse Klimaatakkoord hebben getekend. En dat met een minimaal scenario kostbare tijd verloren gaat. Uiteraard hebben ook we gebruik gemaakt van het inspreekrecht in de gemeenteraad.’

De regering heeft veel taken in de Energietransitie bij de gemeentes neergelegd. Dat is prettig: zo kunnen er oplossingen worden bedacht die passen bij de lokale situatie. Het is ook lastig: gemeentes hebben er de afgelopen jaren al veel taken bijgekregen, maar lang niet altijd voldoende geld om die te realiseren. Gelukkig kunnen gemeentes ook zelf belasting heffen. En ze kunnen bepalen hoeveel geld ze aan welke onderwerpen besteden. Daarbij is het belangrijk te weten dat de Energietransitie een aantal wettelijke deadlines heeft, vastgelegd in de Klimaatwet. De eerste is in 2030: de 49% CO2-reductie. En in Baarn hebben we, door ons eigen Klimaatakkoord, dus ook een morele deadline.

Nog veel te doen

Wijnants: ‘Hoe je het ook wendt of keert, er is een enorme klus te klaren. Alle gebouwen in Baarn moeten geïsoleerd worden. Heel Baarn moet, net als de rest van Nederland, van het aardgas af. Op gemeentegrond moeten we met windturbines of zonnepanelen bijdragen aan de opwekking van duurzame energie. Het zijn allemaal gegeven zaken; er kan binnen of door de gemeente niet meer gediscussieerd worden óf het gaat gebeuren, maar wel wanneer. Daarbij geldt wat ons betreft: hoe langer je al die zaken vooruitschuift, des te groter de schok later wordt. Neem bijvoorbeeld het aardgasvrij maken van woningen. Je kunt moeilijk jaren doen alsof er niets aan de hand is, en dan tegen de deadline tegen de inwoners zeggen: “O ja, volgend jaar sluiten we het gas af, dus regel even dat je dan niet in de kou zit”. Nog los van de vraag waar je de werklui tegen die tijd vandaan moet halen. Nee, je moet nú beginnen met mensen informeren, eerste projecten doen zodat mensen zien wat er gaat gebeuren. Je moet ondersteunen als er vragen zijn. Financiële drempels wegnemen als mensen moeite hebben de maatregelen te betalen. Dat vraagt dus al in 2021 geld en aandacht en ook capaciteit op het gemeentehuis. Door vroeg te beginnen kun je stress bij inwoners minimaliseren en kun je de transitie behapbaar maken, ook financieel.’

In de afgelopen jaren hebben we in Nederland en zeker ook in Baarn al mooie stappen gezet om klimaatneutraal te worden. De transitie in gang te zetten. Om een paar voorbeelden te noemen. Het totale gasverbruik in Baarn is in de afgelopen 10 jaar met 15% gedaald. De laatste twee jaar met 6%. Dat is te danken aan inwoners en bedrijfseigenaren die maatregelen hebben genomen. Onder meer door te isoleren: buitenmuren zijn volgespoten met isolatiekorrels, daken zijn geïsoleerd, dubbelglas is aangebracht of vernieuwd. Dat levert trouwens ook een grote verbetering van het woongenot op! Het elektriciteitsverbruik daalde sinds 2010 ook met 15% en sinds 2017 met zelfs 7%. Dat is bijvoorbeeld te danken aan het feit dat mensen energiezuiniger apparaten hebben gekocht. Maar ook het overschakelen op LED-verlichting bespaart flink op de energie. Een lager energieverbruik betekent een lagere energienota. Daar staan natuurlijk de kosten van isolatie of nieuwe apparaten tegenover, maar vaak zijn die na een jaar of 5 al terugverdiend. Daarna houd je echt geld over.

Een ander voorbeeld is de hoeveelheid zonnepanelen. Bijna alle zonnepanelen die nu overal in Baarn op daken liggen, zijn gelegd na 2010. De helft ervan is zelfs in de afgelopen 2 jaar geplaatst. Hier is dus duidelijk sprake van een versnelling. Ook zonnepanelen verdienen zich terug, al duurt dat langer dan bij isolatiemaatregelen.

‘Dit zijn indrukwekkende cijfers,’ zegt Wijnants. ‘Het is alleen niet genoeg. Niet in aantallen en niet in snelheid. Baarn loopt achter op het landelijk gemiddelde. In Baarn is 2,5% van het energieverbruik duurzaam. In heel Nederland is dat 6,8%. En Nederland loopt ook nog eens flink achter op de meeste Europese landen. Om de achterstand in te lopen, en ook maar een béétje in de buurt te komen van een klimaatneutraal Baarn in 2030, moeten bewoners, bedrijven en de gemeente de komende 10 jaar heel veel doen. Om één voorbeeld te noemen: Baarn heeft 12.000 woningen. Daarvan zijn twee op de vijf slecht geïsoleerd (definitief energielabel D of slechter). Dat vraagt veel van de woningeigenaren, maar het vraagt ook om goede voorlichting en ondersteuning door BKA en/of gemeente. Gelukkig is er een begin gemaakt. Maar de huidige ambtelijke capaciteit op het gemeentehuis is te klein om de achterstand in te lopen. Al deze feiten waren aanleiding voor onze oproep aan de gemeenteraad om in de Perspectiefnota meer prioriteit te geven aan de Energietransitie.

Verder roep ik bewoners en ondernemers op om hard door te gaan met isoleren en besparen. Vraag buren die net geïsoleerd hebben of zonnepanelen geplaatst eens naar hun ervaringen. Verder kunnen bewoners tips en adviezen krijgen bij Energiek Baarn of het Duurzaam Bouwloket. Ondernemers kunnen terecht bij het Platform Ondernemend Baarn.’

www.energiekbaarn.nl
www.pobbaarn.nl/duurzaam
www.baarn.nl/duurzaamheid
www.bka2030.nl

Het Akkoord van Parijs

De mens warmt de aarde op, vooral doordat we met z’n allen te veel CO2 uitstoten. CO2 is een natuurlijk gas. We ademen het uit en bomen en planten leven ervan. Het gas houdt zonne-energie als warmte vast. Dat is enerzijds goed: daardoor is er op aarde een leefbare temperatuur. Anderzijds niet: als er te veel warmte wordt vastgehouden verandert het klimaat wereldwijd. Dit is door veel verschillende wetenschappers in veel studies vastgesteld. Hoe meer CO2, hoe meer warmte er wordt vastgehouden. Daardoor gaat ijs van gletsjers en de polen smelten. In Nederland moeten we er onder andere rekening mee houden dat de zeespiegel stijgt. Dat we geen winters met ijs op de sloten en vijvers hebben. En dat we hete en droge zomers hebben met af en toe enorme regenbuien met wateroverlast.

De oplossing is om minder CO2 uit te stoten, zodat de klimaatverandering niet groter is dan 1,5 tot 2 graden gemiddeld wereldwijd. Dan blijven de gevolgen te overzien. Het Akkoord van Parijs gaat hierover. Daarin is afgesproken om de CO2-uitstoot in 2030 te halveren ten opzichte van 1990. In 2050 moet de menselijke CO2-uitstoot bijna nul zijn. Ook Nederland heeft dit akkoord ondertekend. Dit is niet vrijblijvend, zo heeft de rechter in de Urgendazaak bepaald. Nederland is dus verplicht zich aan de deadlines te houden. Dat betekent dat er de komende 10 jaar heel veel CO2 (een kleine 80 miljoen ton) minder uitgestoten moet gaan worden.